Vroeger, in de diepste nachten van het jaar, wisten de mensen in deze streek uit zichzelf dat de tijd tussen advent en de winterzonnewende bijzonder was. In de kleine dorpen bereidden de families zich voor op de Rauhnachten – de twaalf heilige nachten die de winterzonnewende omvatten. Het huis rook naar hars en jeneverbes, terwijl buiten de vorst over de velden kroop. Rond de haard verzamelde de familie zich bij het flakkerende vuur. Eén bord bleef leeg, alleen voor de voorouders of de vrouwelijke beschermgeesten die moeder en huis bewaakten. De rook van het wierook lag zwaar over huis en stal, en de verhalen over voorouders, geesten en beschermvrouwen vulden de kamers. Het was een gevoel van geborgenheid, verbondenheid en kracht dat niemand hoefde uit te leggen.
Maar dat voelen zijn we in de loop der eeuwen kwijtgeraakt. Met de komst van het christendom werden oude rituelen als gevaarlijk, heidens of zondig bestempeld. Wie iets voelde, moest op zijn hoede zijn – demonen en hekserij loerden in het donker. Later kwam de wetenschap: alles moest bewezen, gemeten en verklaard worden. Gevoelens, intuïties en onzichtbare krachten werden als bijgeloof afgedaan. Daar kwam nog de vervreemding van de natuur bij: mensen gingen steeds vaker in steden wonen, afgesneden van de ritmes van de seizoenen, de dieren en de bomen die ooit zo centraal waren.Ook de vier weken vóór de zonnewende droegen die vredige magie: kaarsen in de ramen, lichtjes op de krans, altijdgroene takken in huis – symbolen van licht, levenskracht en bescherming in de langste duisternis. De mensen voelden rust, geborgenheid en vrede, lang voordat we wisten dat deze rituelen meetbare effecten hebben op lichaam en geest.
Als je een boom of hout aanraakt, daalt je hartslag binnen 5-10 minuten met 3-5 slagen, het stresshormoon cortisol daalt na 15-30 minuten met 10-20 %, de bloeddruk zakt lichtjes met 2-5 mmHg, terwijl rust, positieve emoties en concentratie voelbaar toenemen. Wierook van hars, jeneverbes of kruiden geeft etherische oliën vrij die kalmeren, stress verminderen en de lucht zuiveren. Licht en vuur, kaarsen en haardvuur, beïnvloeden de melatonineproductie en verhogen het welbevinden.
Vandaag meten we alles: hartslag, bloeddruk, cortisol, geurstoffen. We hebben cijfers, grafieken en studies nodig om te geloven dat iets invloed op ons kan hebben. Maar voelen is ouder dan elke meting. En de mensen van toen hadden gelijk: we weten nu dat deze rituelen daadwerkelijk meetbare fysiologische en psychologische effecten hebben. De dagen vóór de zonnewende en de Rauhnachten waren vroeger een tijd van vrede, bescherming en verbinding: met de natuur, met de voorouders, met elkaar en met jezelf. We zijn dat toegangskanaal min of meer kwijtgeraakt – de wereld met onze zintuigen waarnemen, de natuur voelen, ons overgeven aan rituelen en verhalen vóór we meten, vóór we verklaren. Maar voelen is de oervorm van weten. Meten is slechts de verklaring.
Een vreugdevolle en vredige advent gewenst!
