Eind januari 2026 staan de Duitse gasopslagfaciliteiten nog maar voor ongeveer 36–37 procent gevuld. Dit is een van de laagste niveaus aan het begin van het jaar sinds de energiecrisis. Dagelijks verliezen de opslagfaciliteiten 0,7 tot 0,8 procentpunt, wat neerkomt op duizenden gigawatturen. Experts waarschuwen al geruime tijd voor een kritieke grens van ongeveer 20 procent: daaronder daalt de druk in de cavernes en porositeit-opslag aanzienlijk, waardoor de technisch mogelijke onttrekkingssnelheid sterk afneemt. De opslagfaciliteiten verliezen dan steeds meer hun functie als flexibiliteitsreserve; de gaslevering wordt onbetrouwbaarder en economisch minder efficiënt. Dit is geen willekeurige politieke grens, maar een fysisch bepaald bereik, waarvan de exacte effecten afhankelijk zijn van het type opslag.
Velen beschouwden een dergelijke situatie lange tijd als onwaarschijnlijk. In de politiek, de media en het klimaatdebat werd jarenlang aangenomen dat klimaatverandering zou leiden tot relatief mildere winters, kortere verwarmingsperiodes en daardoor een dalende gasvraag. Deze verwachtingen gaven geruststelling – minder vorst, lager verbruik, minder druk op de opslagfaciliteiten. De winter van 2025/26 laat echter een ander beeld zien: aanzienlijk lagere temperaturen dan in voorgaande jaren, continu hoge verwarmingsbehoefte en een daarmee sterk toenemend gasverbruik.
Daarnaast is het Russische pijpleidinggas sinds 2022 volledig weggevallen
Duitsland had zich al voor de explosies politiek tegen een ingebruikname van Nord Stream 2 uitgesproken en na het begin van de oorlog in Oekraïne iedere hervatting van Russische gasleveringen afgewezen, om indirecte financiering van de oorlog te voorkomen. De pijpleidingen zelf werden in september 2022 door onderwaterexplosies vernietigd. Duitse opsporingsautoriteiten gaan volgens berichtgeving uit de media uit van een gerichte sabotage, waarbij actoren met Oekraïense achtergrond mogelijk een rol hebben gespeeld; een definitieve gerechtelijke beoordeling ontbreekt echter nog. In plaats daarvan zet Duitsland in op duur LNG, vooral uit de VS. De VS zijn inmiddels veruit de grootste leverancier: in 2025 kwam het grootste deel van de Duitse LNG-import uit de VS, en Europa-breed lag de Amerikaanse levering in 2025 boven de 80 miljard kubieke meter. De hoeveelheden zijn hoog – deels op recordniveau – en toch blijven de opslagfaciliteiten dalen.
Waarom gebeurt dit ondanks voldoende LNG-leveringen?
De Duitse regering beschikt over instrumenten zoals wettelijke minimumvullingen (30 procent op 1 februari), een noodplan gas en prioritering van huishoudens. Toch lijkt het voor velen alsof er te weinig gebeurt. In plaats van gedwongen opslag of grootschalige subsidies blijft men sterk op de markt vertrouwen – een beleid dat critici zoals de opslagvereniging INES als te slap beschouwen. De nieuwe afhankelijkheid van Amerikaanse LNG is geopolitiek riskant en prijstechnisch belastend, en de overgang naar meer diversificatie (Qatar, Noorwegen, hernieuwbare energie) verloopt langzamer dan verwacht.
Een landelijk uitval van de gasvoorziening voor huishoudens wordt nog steeds als onwaarschijnlijk beschouwd, zolang de importen doorgaan en het noodplan van kracht is. Mogelijk zijn echter stijgende prijzen, productieonderbrekingen in de industrie en politieke ingrepen in de markt. Hoe leger de opslag, hoe minder speelruimte er overblijft – en hoe sneller problemen zich kunnen opstapelen. Lege gasopslagfaciliteiten zijn geen theoretisch scenario meer, maar een reëel risico bij kou, hoge vraag en beperkte marktvoorziening. Of dit uitmondt in een echte crisis, hangt minder af van één enkele factor – en meer van hoe lang de kou aanhoudt, hoe betrouwbaar de importen blijven en hoe daadkrachtig er wordt tegengewerkt.
