Op 28 februari 2026 begint met Operatie „Brullen van de Leeuw“, de Israëlische codenaam, en „Operation Epic Fury“, de Amerikaanse codenaam, een nieuw hoofdstuk in het Midden-Oostenconflict. Volgens berichten voeren de VS en Israël – of plannen zij – militaire operaties uit tegen Iran, midden op de dag, kort na rondes lopende atoomonderhandelingen via Oman en Genève. Tomahawks en Israëlische jets slaan in de buurt van het kantoor van de opperste leider Ali Khamenei in, Teheran verdwijnt in rook. Tegelijkertijd roept de Amerikaanse president Trump in een videoboodschap op Truth Social de Iraanse bevolking op tot regimeverandering en spreekt hij over de vernietiging van de Iraanse raketindustrie en marine.
Het zij opgemerkt dat bij het doornemen van de feiten nauwelijks verifieerbare tegenargumenten bestaan voor de hieronder weergegeven gebeurtenissen; veel van wat als mogelijke rechtvaardiging van Israël of de VS wordt genoemd, is gebaseerd op herhaalde verhalen, speculaties of politieke interpretaties die feitelijk niet aantoonbaar zijn. Sinds 1984 is herhaaldelijk beweerd dat Iran op het punt stond een atoombom te ontwikkelen – een dreiging die tot op heden niet is bevestigd. Ook de oorlog in Irak werd met soortgelijke redenen begonnen, en later bleek dat daar eveneens geen kernwapens aanwezig waren.
De Duitse regering heeft de maandenlang achter de sluier van vermeende onderhandelingen met Teheran voorbereide Israëlisch-Amerikaanse aanval op Iran met geen woord veroordeeld. Zaterdag meldde het ministerie van Buitenlandse Zaken dat Berlijn vooraf op de hoogte was gesteld. Met zichtbaar trots werd gemeld dat minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul als eerste buitenlandse minister door Israël op de hoogte was gebracht van de aanstaande militaire operatie. Het betreft een aanvalsoorlog op Iran zonder VN-mandaat en zonder actuele gewapende aanval op het aanvallende land – een mogelijke schending van het geweldsverbod volgens artikel 2 lid 4 van het VN-Handvest. Terwijl Rusland voor een vergelijkbare schending wereldwijd wordt gesanctioneerd en geïsoleerd, blijft het Westen ditmaal stil.
Geen sanctiepakketten, geen golven van verontwaardiging. Natuurlijk kan radicaal of politiek islam tot een echt probleem leiden en vormt het voor velen een serieuze bedreiging – vooral in Iran. Toch leert de geschiedenis dat dit soort regimeverandering in het verleden nooit heeft gewerkt – noch in Irak, noch in Afghanistan of Syrië, want de wil tot verandering moet uit het eigen land komen. Bij de Krim in 2014 kan men daarentegen betogen dat precies die innerlijke wil aanwezig was – wat het verschil onderstreept.
Regimeverandering in Teheran
Het centrale doel blijft een regimeverandering in Teheran. Dit doel wordt door de Israëlische leiding – met name Benjamin Netanyahu – al meer dan 30 jaar nagestreefd, om de laatste overgebleven regionale macht uit te schakelen die de Israëlische en Amerikaanse hegemonie in het Midden-Oosten bedreigt. Het functionerende atoomakkoord JCPOA uit 2015, met deelname van EU, Rusland, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland, werd in 2018 eenzijdig door Trump opgezegd. Onderhandelingen werden in 2023 hervat en stonden kort voor afronding. Kort voor de aanval onderhandelden de VS en Iran nog over het atoomprogramma. Diplomaten uit Oman, die als bemiddelaars optraden, meldden dat beide partijen vooruitgang hadden geboekt op de belangrijkste punten en een akkoord binnen bereik leek. Toch begon de militaire aanval – terwijl een diplomatieke oplossing nog mogelijk was.
Terwijl minister van Buitenlandse Zaken Wadephul de mullahs nog verbaal aanvalt, sluit Iran feitelijk op de eerste dag de Straat van Hormuz. De Revolutionaire Garde stuurt via VHF-radio een waarschuwing naar alle schepen dat geen enkel schip meer mag passeren. Verzekeraars weigeren daarna schepen te verzekeren, rederijen stoppen vrijwillig met doorvaart uit angst voor aanvallen, en het verkeer stort bijna volledig in – honderden tankers liggen buiten in de Golf voor anker. Tijdens de Iran-Irak-oorlog van 1980 tot 1988 organiseerden de VS nog konvooien; vandaag is dat door drones, moderne anti-scheepsraketten en mijnen onmogelijk. De vraag wat dit voor Duitsland betekent, blijft door de politiek onbeantwoord. Omdat we vanwege de sancties geen olie meer uit Rusland kopen, kan het krap worden – als de overige routes nu ook geblokkeerd zijn. Duitsland is sterk afhankelijk van Amerikaanse leveringen en betaalt hogere prijzen.
Iran voert nu gerichte aanvallen uit op militaire bases en CIA-locaties in Arabische Golfstaten – voornamelijk gericht op Amerikaans personeel, hoewel er ook burgerlijke slachtoffers in Koeweit, de VAE, Bahrein en elders worden gemeld. Daar had men blijkbaar niet op gerekend in deze vorm. Drie Amerikaanse soldaten zijn al gedood. Kort daarna circuleerden berichten over mogelijke aanvallen op Khamenei of verwondingen in zijn compound in Teheran.
De stemming in Iran is sterk verdeeld
In sommige westerse media werd deels instemmend over de aanval bericht. Je hoeft het systeem niet goed te vinden – maar ook hier wordt de mentaliteit van de bevolking massaal onderschat. In delen van het land werd deze man vereerd als een goddelijke figuur. Khameneis dood wordt nu als „Karbala 2.0“ in de sjiitische mythologie verwerkt en leidt tot verzet en precies de tegenovergestelde stemming.
Want de stemming in Iran is sterk verdeeld: Terwijl regime-aanhangers massaal rouwen en wraak zweren met begrafenissen en massaprotesten, vieren oppositieleden en jonge mensen openlijk op straat – met dans, vuurwerk en muziek in Teheran, Isfahan, Karaj en andere steden. Velen zien Khameneis dood als kans op vrijheid en einde van het regime, maar leger en IRGC houden de macht vast, en internetuitschakelingen maken het moeilijk de echte stemming te peilen. In de VS en Duitsland vieren duizenden, eisen revolutie en roepen „King Reza Pahlavi“ – de zoon van de laatste sjah. Willen de Iraniërs dat echt? Velen wel – jarenlange protesten van 2019 tot 2022 en de vrouwenprotesten tonen diepe onvrede met onderdrukking, economische crisis en corruptie. Maar loyalisten zien de aanval als „oorlog tegen de moslims“ en mobiliseren voor verzet.
Enkele minuten geleden zijn de eerste video’s vrijgegeven waarop protesten tegen de VS te zien zijn. Na de moord op de Iraanse leider Khamenei zijn in Bagdad, Irak, massale demonstraties begonnen. Demonstranten proberen door te breken naar de Amerikaanse ambassade en er zijn botsingen met de veiligheidsdiensten.
Internationale reacties
Europese leiders als Von der Leyen, Merz, Macron en Starmer veroordelen uitsluitend de Iraanse vergeldingsaanvallen tegen Arabische buren – niet de Amerikaans-Israëlische aanval zelf. Noorwegen en Spanje veroordelen de aanval duidelijk. De westerse dubbele moraal is voor veel landen overduidelijk: Rusland wordt voor Oekraïne veroordeeld, de aanval op Iran wordt genegeerd – dat leidt tot een massaal verlies aan geloofwaardigheid in het Globale Zuiden.
Volgens mediaberichten zei Netanyahu in recente toespraken in februari 2026 dat radicaal islam – zowel sjiitisch als soennitisch – een centrale bedreiging vormt en dat Israël een eigen as daartegen moet opbouwen. Sommige analisten of critici speculeren dat in een uitgebreid Israëlisch invloedsgebied landen als Turkije, Qatar of Pakistan een rol zouden kunnen spelen. Sommige critici zien daarin het langetermijndoel van een uitgebreid Israëlisch invloed tot aan de Nijl.
In dit verband waarschuwde Hannah Arendt in 1944 in haar essay „Zionism Reconsidered“ ervoor dat een Joodse staat die tegen de wil van de Arabische bevolking wordt opgericht en zich primair baseert op militaire geweld en blijvende externe steun, op lange termijn niet kan overleven als vrije, levende samenleving. Ze schreef dat zo’n staat zou degenereren tot een pure „krijgersstaat“ – vergelijkbaar met het antieke Sparta: constant belegerd, volledig gericht op fysieke zelfverdediging en gedwongen alle andere levensgebieden daaraan ondergeschikt te maken.Of dat zo is, of welke achtergrond werkelijk een rol speelt, is moeilijk in te schatten.
Globale en regionale gevolgen
De feitelijke sluiting van de Straat van Hormuz – veroorzaakt door waarschuwingen van de Revolutionaire Garde en massale risicobeoordelingen van verzekeraars en rederijen – leidt al tot explosieve energieprijzen en merkbare mondiale economische gevolgen. De blokkade van de Straat van Hormuz zou volgens deskundigen invloed kunnen hebben op de wereldwijde energiemarkten. Duitsland, dat vanwege de sancties tegen Rusland geen Russische olie meer betrekt, is nu nog sterker afhankelijk van Amerikaanse leveringen en betaalt dienovereenkomstig hogere prijzen.
Daarbij komt een diepe religieuze dimensie: Khameneis dood wordt in sjiitische kringen gezien als „Karbala 2.0“ – een zware aanval op hun religie. Sjiieten, die ongeveer 10 tot 15 procent van de circa 2 miljard moslims wereldwijd uitmaken en vooral in Iran en Irak leven, zouden dat als existentiële bedreiging kunnen ervaren. Dat brengt het risico mee van opstanden in Golfstaten zoals de Verenigde Arabische Emiraten; honderden miljoenen mensen zouden zich tegen de VS en Israël kunnen keren.
In plaats van het regime omver te werpen, zou de oorlog het paradoxaal genoeg generaties lang kunnen verlengen: Geen oppositie neemt de macht over, omdat leger en Revolutionaire Garde de controle behouden. Dan wordt Iran niet verslagen, maar belandt het in decennialange instabiliteit. Vooral tragisch zijn de burgerlijke slachtoffers: De eerste aanval doodde meer dan 100 mensen in een meisjesschool nabij Minab, honderden raakten gewond – volgens Iraanse bronnen nabij een militaire basis. Zoveel over de vrijheid van vrouwen en kinderen, die als rechtvaardiging voor de operatie werd aangevoerd. Op lange termijn wordt volgens Amerikaanse inlichtingendiensten gediscussieerd dat Iran een kernwapenprogramma in overweging zou kunnen nemen. Een escalatie tot een derde wereldoorlog is niet uit te sluiten – Rusland en China steunen Iran al geopolitiek en economisch.Men kan alleen maar hopen dat dit conflict om verschillende redenen snel eindigt. Want wat tot nu toe nauwelijks ter sprake komt: Als de oorlog tegen Iran langer duurt, zou China dat kunnen uitbuiten en Taiwan aanvallen of sterk bedreigen. China wil Taiwan herenigen – dus het eiland officieel tot deel van China maken en de volledige controle overnemen. De VS zouden dan volledig in het Midden-Oosten vastzitten en nauwelijks nog schepen, vliegtuigen en munitie over hebben om Taiwan bij te staan.
De toekomst?
Er wordt al gesproken over de zoon van de sjah als mogelijke opvolger – hij staat klaar. Maar wie heeft de laatste sjah, Mohammad Reza Pahlavi, eigenlijk weggejaagd? In 1979 wierp de Islamitische Revolutie de sjah omver – geleid door ayatollah Khomeini en een brede coalitie van geestelijken, linksen, intellectuelen en het volk. De redenen waren zijn autocratische heerschappij, de onderdrukking door de SAVAK-geheime politie en martelingen, corruptie, economische ongelijkheid en de sterke afhankelijkheid van het Westen. De sjah gold als Amerikaanse marionet, omdat CIA en MI6 hem in 1953 via een staatsgreep tegen de democratisch gekozen premier Mossadegh hadden geïnstalleerd – vanwege de nationalisatie van de olie. Volgens veel historici dragen de VS een aanzienlijke medeverantwoordelijkheid voor de vervreemding die later leidde tot de revolutie en de huidige Islamitische Republiek. Het ging om oliebelangen, niet om democratie, niet om vrouwen en kinderen, niet om het geloof. De revolutie wilde vrijheid – eindigde echter als godstaat. Blijft de vraag: Wat zien we vandaag na de regimeveranderings-pogingen in Afghanistan en Syrië? Vrijheid?
https://www.jns.org/netanyahu-speaks-of-new-axis-to-encircle-sunni-shia-threats
https://www.gov.il/en/pages/event-conference240226
https://www.csis.org/analysis/operation-epic-fury-and-remnants-irans-nuclear-program
https://breakingdefense.com/2026/02/us-israel-launch-massive-and-ongoing-operation-inside-iran
https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Israeli%E2%80%93United_States_strikes_on_Iran
https://en.wikipedia.org/wiki/Assassination_of_Ali_Khamenei
https://www.pbs.org/newshour/world/read-trumps-full-statement-on-iran-attack
https://www.cnn.com/2026/02/28/politics/regime-change-iran-trump
